چرا بعضی‌ها بعد از سختی‌ها دوباره بلند می‌شوند؟

احتمالاً تو هم بارها این صحنه را در زندگی دیده‌ای. دو نفر، تقریباً یک اتفاق مشابه را تجربه می‌کنند. مثلاً:

• هر دو با یک شکست کاری روبه‌رو می‌شوند.
• هر دو از یک رابطهٔ عاطفی مهم خارج می‌شوند.
• هر دو با یک بحران مالی مواجه می‌شوند.
• یا هر دو دوره‌ای از فشار، ناامیدی یا بلاتکلیفی را پشت سر می‌گذارند.

اما نتیجه برای این دو نفر یکسان نیست.

یکی از آن‌ها برای مدت طولانی درگیر آن اتفاق می‌ماند. اعتمادبه‌نفسش کاهش پیدا می‌کند، انگیزه‌اش کم می‌شود و به‌نظر می‌رسد بخشی از انرژی روانی خود را از دست داده است. گاهی حتی سال‌ها بعد نیز اثر آن تجربه را با خود حمل می‌کند.

اما فرد دیگر، با وجود اینکه درد را تجربه کرده، ناراحت شده، گریه کرده یا حتی برای مدتی از تعادل خارج شده است، کم‌کم خودش را بازیابی می‌کند. شرایط جدید را می‌پذیرد، از تجربه‌اش درس می‌گیرد و دوباره به مسیر زندگی برمی‌گردد.

یا شاید موضوع پیچیده‌تر از این حرف‌ها باشد؟ پاسخ کوتاه این است: آنچه اغلب این تفاوت را رقم می‌زند، مفهومی به نام «تاب‌آوری روانی» است.

تاب‌آوری یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که کیفیت زندگی، سلامت روان، روابط، عملکرد شغلی و حتی میزان رضایت ما از زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بااین‌حال، بسیاری از افراد یا آن را با «قوی بودن» اشتباه می‌گیرند یا تصور می‌کنند قابلیتی ذاتی است که بعضی افراد دارند و بعضی دیگر ندارند — در حالی که واقعیت، بسیار متفاوت‌تر و امیدوارکننده‌تر است.

زندگی هیچ انسانی بدون چالش نیست. فرقی نمی‌کند چقدر موفق، باهوش، ثروتمند یا آماده باشی؛ در مقاطعی از زندگی با شکست، از دست دادن، بیماری، طرد شدن، ناامیدی، اشتباه، تغییرات ناخواسته یا بحران‌های پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو خواهی شد.

در سال‌های اخیر، پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینهٔ تاب‌آوری انجام شده است. نتایج این پژوهش‌ها نشان می‌دهد افرادی که پس از بحران‌ها عملکرد بهتری دارند، لزوماً درد کمتری تجربه نکرده‌اند؛ بسیاری از آن‌ها فشارهای بسیار سنگینی را پشت سر گذاشته‌اند.

آنچه تفاوت ایجاد می‌کند، نحوهٔ تفسیر تجربه‌ها، شیوهٔ مدیریت احساسات، کیفیت روابط حمایتی و توانایی سازگار شدن با واقعیت‌های جدید است. به زبان ساده، تاب‌آوری به معنای شکست‌ناپذیر بودن نیست؛ به معنای توانایی برخاستن و ادامه دادن پس از مواجهه با شکست‌ها و دشواری‌هاست.